Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo nasıl içilir gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar net ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Sonucu o anda yazmak iyi olur, zira bellek kısa sürede silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı önler zira gürültülü ortamlarda ince notalar kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece gücü anlatır. Kısacası ilk denemede sabırlı olmak ve kriterleri önceden netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter netleşince her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa dikkat artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek yanıltıcıdır üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak kolay görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla hafif ama net başlar tabii ki bu düzen her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. Romeo julieta no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira gerçek karakter genellikle burada gizlidir. İkinci evrede yoğunluk sıklıkla yükselir ama notalar belirginleşir ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills tadım notları benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde ısı arttığından sertçe tonlar baskın olabilir gerçekten ısınmış yaprak asıl tadını yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha tutarlı değerlendirme sağlar. Evrelerin sınırı çoğu zaman net değildir, bu yüzden kabaca üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak ısıyı yükseltir hem de tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha okunur hâle getirir her zaman aynı ışık ile sakin bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz aromayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı gösterir böylece odak bölünmez ve yorum doğruluğu yükselir. On beş dakikalık puro gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda kalır ve sonradan okunduğunda neyi düşündüğünüz hemen anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu de yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu yazmadan önce en az üç nefes almak gerekir öte yandan yarım notlar yazmak gereksiz bir karmaşa getirir. Ölçeği her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası genellikle tercih edilen değerdir, çünkü ılımlı çubuklar büyük kısmını kapsar. Uçlardaki notlar yalnızca belirgin durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, yanışın sıcaklığını hem de yoğunluğunu doğrudan değiştirir bu yüzden kül hattının düzgün ilerlemesini de gözlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar çabuk belirir gerçekten ince çubuklarda ısı artışı belirgin biçimde çabuktur. Petit royales nasıl içilir gibi ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz ısınma hızı ise tadı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı çubuklarda çekiş daha serin akar ve notalar sonradan belirir hem de bu çabukluk tadın okunma süresini daraltır. Tadımda regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme dengesizse yorum kısmına yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı yapar ama gücünü azaltmaz aksine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden çapı kayıtlara yazmak gerekir. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde tadarken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Böylece güçlü tat hafif olanın tadını gölgelemez. Aradaki bekleme süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki yoldan gelir: dildeki tat ve burun boşluğunun yakaladığı aroma oysa ikisi karşılıklı tamamlar fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı yazmak iyi olur bu fark ilk bakışta küçük görünse de sonuçları oldukça değiştirir. Dumanı dudaktan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak retrohale denemesidir mesela hafif bir nefes kokuyu çok zengin açar. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını net gösterir üstelik nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports yoğunluğu nasıl benzeri ince bir çubuk de fındıksı tonu daha kısa geçirir hızlı bir çekiş de ince notaları örter. Güç dilde zayıf ama koku tarafında yüksek olabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan kişiler için ilk adımda koku yoluyla algılanan notalara odaklanmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça damak kısmı da detay vermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız yorulduğunda yoğunluk olduğundan zayıf algılanır üstelik yemek arasında deneme yapacaksanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi okunmasını sağlar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir çünkü doymuş bir damak en belirgin aromayı bile silik gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları gölgeler ayrıca çok soğuk içecekler dili uyuşturur ve aroma algısını azaltır. Romeo y julieta puritos puro benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha temiz görünür o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek kıyası bozmaz nitekim tatlı sıvıdan hemen sonra baharatlı tonlar gerçekte olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve dışında sade çay da düşünülebilir; asıl mesele seçimin sade olmasıdır. Ağız tazelendikten sonra birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle girişilen değerlendirme çoğunlukla hatalı sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo formatında yanış kısa sürdüğünden yoğunluk değişimi daha dar bir alanda yaşanır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde hızla silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha dikkatli incelenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin payı daha fazladır. Teneke kutulu mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao tonunu hızla ortaya koyup biter zira geçiş dakikalar değil birkaç çekişte gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet tadmak tek çubuktan daha sağlam sonuç sunar bu nedenle düzenli ve dengeli nefes önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk izlenimi belirler bu nedenle yazmayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bunu ayrıca kaydetmek iyidir. Ölçü küçüldükçe aroma ayrıntısı daralır, fakat yoğunluk algısı aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı sayfa kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı sunmaz yani her deneme bir öncekinin üstüne inşa edilir. Ruh hali, oda kokusu ile saat izlenimi etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden sonra belirgin fayda verir. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar yoksa benzer notalar her seferinde yeniden öğrenilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro ismi ve not tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı sapmalar gösterir. Notlar arasında iki puandan çok sapma varsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Defterde öz cümleler uzun paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm belirgin ahşap kokusu şeklinde bir not tatmin edici olur. İleride bakıldığında net olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın ağızdaki ağırlığını anlatır; yoğunluk ise tatların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde hareket etmek mecburiyetinde değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa ayrı değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe tadım notları gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve notasını belirgin verebilir örneğin ağır bir duman sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem tonunu yüksek taşır kaldı ki dolgun bir içim aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma sunabilir aksi hâl da geçerlidir. Farkı görmek için iki puan tutmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Aynı gövdeli iki çubuk arasında aroma farkı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ve düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi tercihiniz olacaktır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, aroma algısını en az çubuğun kendisi kadar etkiler yani en iyi tadım şartları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar ve baharatlı notalar öne geçer bu sebeple ortam şartlarını de deftere eklemek akıllıca olur. Çok nemli ortamda de çekiş ağırlaşır hem de aroma bastırılır ısı de tütünün ısınma hızını değiştiren başka bir etkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın koruduğu durumu hesaba katmak gerekir aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark daha doğru görülür değerlendirme günü seçerken bunu unutmayın. Havalandırma ortamdaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku de algıyı bozar oysa asıl etken çoğu zaman odadaki hava veya esinti çıkar. Tadımı hep aynı odada yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda duman birikirse sonraki denemenin tadı hatalı algılanabilir. Pencere aralığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Rüzgar fazla sertse yanış düzeni şaşar.